KRVAVI ANTIKVITETI BLISKOG ISTOKA (POLITIKA)

Od ilegalne trgovine opljačkanim kulturnim blagom Islamska država zarađuje milijarde dolara

Međunarodna zajednica konačno se angažovala u pokušaju da spase deo civilizacijske baštine Bliskog istoka kojoj po Iraku i Siriji preti destruktivni varvarizam Islamske države.

Nemoćni da spreče uništavanje arheoloških spomenika, kao što je to bio slučaj nedavnog rušenja ostataka asirske civilizacije u Iraku, eksperti su pod okriljem Uneska pokrenuli akciju kako bi se sprečila ilegalna trgovina „krvavim antikvitetima”, čijom prodajom teroristi delimično finansiraju svoje aktivnosti. „Svako ko kupi ukradeni bliskoistočni artefakt trebalo bi da zna da lično finansira teroriste i njihova pogubljenja nedužnih”, kaže Debora Ler, predsednica Antikvitetske koalicije, američke nevladine organizacije, koja je u Kairu sa predstavnicima 11 država nedavno razmatrala kako zaštititi kulturno blago Bliskog istoka.

Procene o sumama novca koje islamisti obrću ilegalnom trgovinom umetnina različite su, a po nekim izvorima radi se o čak šest milijardi dolara. Ler priznaje da je teško doći do preciznog iznosa, ali na osnovu podataka o pljačkama koje su do sada počinjene po Iraku i Siriji takođe je sigurna da se radi o milijardama dolara.

Formirano je posebno telo koje treba da koordiniše akcije sprečavanja šverca i ilegalne trgovine antikvitetima – od kojih su mnogi na Uneskovoj listi svetske baštine – koji su iz Iraka izneti od 6. avgusta 1990. a iz Sirije od 15. marta 2011.

Međunarodni napor da se od ratnih sukoba poštedi istorijsko nasleđe regiona koji je kolevka civilizacije usredsrediće se na pojačanje graničnih inspekcija kao i pritiska na zemlje koje imaju snažna tržišta antikviteta da efikasnije suzbiju crna tržišta.

Islamisti arheološke dragocenosti švercuju prema Turskoj i Libanu, odakle ih mreže organizovanog kriminala prodaju kolekcionarima Evrope, SAD, Kine, Japana ili zemalja Zaliva koji su za ukradene predmete na crnim tržištima spremni da plate milionske sume.

Ono što ne mogu da švercuju, sunitski pripadnici Islamske države, vođeni perverznim tumačenjem islama, uništavaju jer to tumače „borbom protiv idolatrije”.

Svet je bio šokiran video-snimcima koji prikazuju kako islamisti pneumatskim čekićima, buldožerima i eksplozivom u Iraku uništavaju ostatke drevnih asirskih gradova Nimruda i Hatre, uključujući i slavne bareljefne prikaze lova na lavove. Razorena je i Niniva, poslednja prestonica Asirskog carstva, moćne imperije koja se pre 2.700 godina prostirala od obala Persijskog zaliva do visova Anatolije i dolina Egipta.

Prema izveštajima Uneska, na meti ilegalnog iskopavanja i pljačke našla su se sva nalazišta sirijske provincije Dir el Zor, posebno helenistički lokaliteti Dura-Europos i Mari. Desetine drugih uništene su i opljačkane na „industrijskom nivou”, kako konstatuje agencija UN nabrajajući ukupno 290 lokaliteta od kulturološke i arheološke važnosti. Među njima su Alepo, krstaški zamak Krak de Ševalije i Palmira.

Najnoviji alarm pokrenut je pošto su pripadnici Islamske države ušli u Palmiru, sirijski grad sa pet milenijuma kontinuirane naseljenosti čiji su spomenici iz 1. i 2. veka jedinstvena mešavina grčko-rimske i persijske kulture.

Rezolucija Saveta bezbednosti 2199, prihvaćena u februaru, osuđuje uništavanje i krađe arheoloških spomenika, muzeja, biblioteka ili arhiva po Iraku i Siriji, a direktorka Uneska Irina Bokova je u Kairu pozvala islamiste i sirijske trupe da poštede Palmiru, „nezamenljivo bogatstvo sirijskog naroda i sveta”.

Zgražavanje sveta i pritisak Uneska izgleda da daju rezultat pa je Islamska država, koja kombinacijom brutalnosti i islamske čistote gradi svoj imidž, u četvrtak preko svojih internet foruma poslala snimke koji pokazuju da hramovi, kolonade i amfiteatar antičke Palmire nisu razrušeni.


AUTOR: Boško Jakšić

IZVOR: Politika, 30.5.2015.

Advertisements
%d bloggers like this: